ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΤΥΠΟΣ

Ευρωπαϊκή Οδηγία

ΚΩΔΙΚΟΣ

1973/31973L0405

EU GAZETTE

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ EURLEX

ΕΦΑΡΜΟΣΤΗΚΕ ΑΠΟ

 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΕΣ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ

1973-12-17

ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

1973-11-27

ΥΠΟΓΡΑΦΗΣ

1973-11-22

 ΥΠΟΓΡΑΦΟΝΤΕΣ

 ΥΠΟΥΡΓΕΙΑ

 ΕΤΙΚΕΤΕΣ

ΕΥΡΩΠΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

 Εξαγωγή XML
 Εξαγωγή PDF
 Εξαγωγή RDF
 Εξαγωγή JSON

Οδηγία 73/405/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 22ας Νοεμβρίου 1973 περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών, των αναφερομένων στις μεθόδους ελέγχου της βιοδιασπασιμότητας των ανιονικών τασιενεργών ουσιών

loading...

Φόρτωση περιεχομένων ...


Εμφάνιση ολόκληρου του εγγράφου 

Κείμενο
ΟΔΗΓΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 22ας Νοεμβρίου 1973 περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των Κρατών μελών, των αναφερομένων στις μεθόδους ελέγχου της βιοδιασπασιμότητος των ανιονικών τασιενεργών ουσιών ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ, Έχοντας υπόψη: τη συνθήκη περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητος, και ιδίως το άρθρο 100, την οδηγία του Συμβουλίου της 22ας Νοεμβρίου 1973 περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των Κρατών μελών, που αφορούν στα απορρυπαντικά(1), και ιδίως το άρθρο 4 αυτής, την πρόταση της Επιτροπής, τη γνώμη της Συνελεύσεως(2), τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής(3), Εκτιμώντας: ότι, για να είναι σε θέση τα Κράτη-μέλη να προσδιορίσουν την τιμή της βιοδιασπασιμότητος των ανιονικών τασιενεργών ουσιών, είναι σκόπιμο να χρησιμοποιούν μεθόδους ελέγχου ήδη εν χρήσει για το σκοπό αυτό σε μερικά Κράτη μέλη, ότι, εν τούτοις, η βιοδιασπασιμότης πρέπει να ελέγχεται δια κοινής μεθόδου σε περίπτωση διαφωνίας- ότι πρέπει επίσης, όπως προβλέπεται στο άρθρο 4 της οδηγίας του Συμβουλίου της 22ας Νοεμβρίου 1973, να καθορισθούν κατάλληλα όρια ανοχής για τη μέτρηση της βιοδιασπασιμότητος, ώστε να ληφθεί υπόψη η πιθανότης ανακριβείας των μεθόδων ελέγχου, η οποία δύναται να οδηγήσει σε απορριπτικές αποφάσεις με σημαντικές οικονομικές συνέπειες και ότι μια απορριπτική απόφαση δύναται να ληφθεί μόνον εάν η ανάλυση δείξει τιμή βιοδιασπασιμότητος κατώτερη του 80%, ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ: Άρθρο 1 Η παρούσα οδηγία αφορά στις μεθόδους ελέγχου της βιοδιασπασιμότητος των ανιονικών τασιενεργών ουσιών Άρθρο 2 Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 4 της οδηγίας του Συμβουλίου της 22ας Νοεμβρίου 1973, λαμβανομένης δεόντως υπόψη της πιθανότητος ανακριβείας των μεθόδων ελέγχου, τα Κράτη μέλη απαγορεύουν την διάθεση στην αγορά και την χρήση στο έδαφός τους απορρυπαντικού, του οποίου η τιμή της βιοδιασπασιμότητος είναι κατώτερη του 80%, προσδιορισθείσα σε μία μόνο ανάλυση σύμφωνα με μία των ακολούθων μεθόδων: την εν χρήσει μέθοδο στη Γαλλία, η οποία έχει εγκριθεί με νομοθετικό διάταγμα της 11ης Δεκεμβρίου 1970, δημοσιευθέν στην 'Επίσημη Εφημερίδα της Γαλλικής Δημοκρατίας' αριθ. 3 της 5ης Ιανουαρίου 1971 και με πειραματικό πρότυπο Τ73 260 Φεβρουαρίου 1971, δημοσιευθέν από την 'Association francaise de normalisation'(AFNGR)- την εν χρήσει μέθοδο στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας η οποία έχει εγκριθεί από το 'Verordnung uber die Abbaubarkeit von Detergentien in Wasch- und Reinigungsmitteln' της 1ης Δεκεμβρίου 1962, δημοσιευθέν στο Bundesgesetzblatt, Μέρος Ι, σ. 698, την μέθοδο του ΟΟΣΑ δημοσιευθείσα στην τεχνική έκθεση του ΟΟΣΑ της 29ης Δεκεμβρίου 1970, επί του 'Προσδιορισμού βιοδιασπασιμότητος των συνθετικών ανιονικών τασιενεργών ουσιών'. Άρθρο 3 Κατά τη διαδικασία την προβλεπόμενη από το άρθρο 5 παρ. 2 της οδηγίας του Συμβουλίου της 22ας Νοεμβρίου 1973, η γνώμη του εργαστηρίου, επί των ανιονικών τασιενεργών ουσιών πρέπει να βασίζεται στη 'διαδικασία ελέγχου επιβεβαιώσεως' της μεθόδου του ΟΟΣΑ, η οποία περιγράφεται στο παράρτημα της παρούσης οδηγίας. Άρθρο 4 1. Τα Κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις νομοθετικές κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις, που είναι αναγκαίες για να συμμορφωθούν προς την παρούσα οδηγία, εντός δεκαοκτώ μηνών από της κοινοποιήσεώς της και ενημερώνουν αμέσως περί τούτου την Επιτροπή. 2. Τα Κράτη μέλη γνωστοποιούν στην Επιτροπή το κείμενο των ουσιωδών διατάξεων εσωτερικού δικαίoυ που θεσπίζουν στον τομέα που διέπεται από την παρούσα οδηγία. Άρθρο 5 Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα Κράτη μέλη. Έγινε στις Βρυξέλλες, στις 22 Νοεμβρίου 1973. Για το Συμβούλιο Ο Πρόεδρος J. KAMPMANN (1) ΕΕ αριθ. Ν 347 της 17.12.73, σ. 51. (2) ΕΕ αριθ. Α 10 της 5.2.1972, σ. 29. (3) ΕΕ αριθ. Α 89 της 23.8.1972, σ. 13. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΒΙΟΔΙΑΣΠΑΣΙΜΟΤΗΤΟΣ ΤΩΝ ΑΝΙΟΝΙΚΩΝ ΤΑΣΙΕΝΕΡΓΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 1.1. Αναγκαίος εξοπλισμός Η μέθοδος μετρήσεως βασίζεται στη χρησιμοποίηση της εγκαταστάσεως ενεργοποιημένης ιλύος, η οποία παρίσταται στο Σχήμα 1 και λεπτομερέστερα στο Σχήμα 2. Ο εξοπλισμός αποτελείται από δοχείο αποθηκεύσεως A για συνθετικό λύμα, δοσιμετρική αντλία B, δοχείο αερισμού C, δοχείο μεταγγίσεως ιλύος D, καταθλιπτική αντλία E προς ανακύκλωση της ενεργοποιημένης ιλύος και δοχείο F προς συλλογή του μετά την κατεργασία εκρέοντος υγρού. Τα δοχεία A και F πρέπει να είναι κατασκευασμένα εξ υάλου ή καταλλήλου διαφανούς πλαστικού και να έχουν χωρητικότητα τουλάχιστον 24 λίτρων. Η αντλία B πρέπει να εξασφαλίζει την κανονική τροφοδοσία του δοχείου αερισμού σε συνθετικό λύμα. Το δοχείο τούτο, κατά τη διάρκεια κανονικής λειτουργείας, πρέπει να περιέχει 3 λίτρα μίγματος. Πορώδες υάλινο εξάρτημα αερισμού (G) είναι ανηρτημένο στο εσωτερικό του δοχείου C στην κορυφή του κώνου. Η ποσότης του αέρος, ο οποίος διοχετεύεται διά του εξαρτήματος αερισμού G πρέπει να μετράται με τη βοήθεια μετρητού ροής H. 1.2. Συνθετικό λύμα Για τον έλεγχο χρησιμοποιείται συνθετικό λύμα, δια παρασκευής 24 λίτρων διαλύματος (ημερησίως) περιέχοντος ανά λίτρον κοινού ύδατος, τα ακόλουθα συστατικά: 160 mg πεπτόνης, 110 mg εκχυλίσματος κρέατος, 30 mg ουρίας, 7 mg χλωριούχου νατρίου, 4 mg χλωριούχου ασβεστίου με 2H2O, 2 mg θειϊκού μαγνησίου με 7H2O, και 20+- 2 mg ουσίας δραστικής έναντι κυανού του μεθυλενίου (methylene-blue active substance (MBAS). Η MBAS παραλαμβάνεται δι εκχυλίσεως εκ του προς έλεγχο προϊόντος δια της μεθόδου η οποία περιγράφεται στο κεφάλαιο 2 (2.1.2.). Το συνθετικό λύμα παρασκευάζεται καθημερινώς. 1.3. Παρασκευή των δειγμάτων 1.3.1. Τα προϊόντα βάσεως τα περιέχοντα μόνον MBAS δύνανται να εξετασθούν ως έχουν. Προκειμένου να παρασκευασθούν τα προς εξέταση διαλύματα (M) πρέπει να προσδιορισθεί η περιεκτικότης σε MBAS. 1.3.2. Σύνθετα προϊόντα υφίστανται ανάλυση προς προσδιορισμό της περιεκτικότητος σε MBAS και σάπωνα. Αυτά πρέπει να υποβληθούν σε εκχύλιση με αλκοόλη, υπό τις ακόλουθες συνθήκες: 1.3.2.2. Εκχύλιση δι' ισοπροπανόλης και απομάκρυνση του σάπωνος, εάν η περιεκτηκότης του δείγματος σε σάπωνα είναι μεγαλύτερη της περιεκτικότητός του σε MBAS (βλ. κεφάλαιο 2).Τα εκχυλίσματα ξηραίνονται και γίνεται ο προσδιορισμός της περιεκτικότητός τους σε MBAS προκειμένου να παρασκευασθούν τα προς εξέταση διαλύματα (M). 1.4. Λειτουργία της εγκαταστάσεως Αρχικώς πληρούται δια συνθετικού λύματος το δοχείο αερισμού C και το δοχείο μεταγγίσεως ιλύος D. Το δοχείο D πρέπει να έχει σταθεροποιηθεί στο κατάλληλο ύψος ώστε ο περιεχόμενος όγκος στο δοχείο αερισμού C να είναι 3 λίτρα. Τίθεται, ακολούθως, σε λειτουργία η διάταξη αερισμού, η καταθλιπτική αντλία E και η δοσιμετρική αντλία B. Το συνθετικό λύμα πρέπει να διέρχεται διά του δοχείου αερισμού C με ρυθμό ενός λίτρου ανά ώρα, πράγμα το οποίο συνεπάγεται μέσο χρόνο κατακρατήσεως 3 ωρών. Η ταχύτης του αερισμού πρέπει να ρυθμίζεται κατά τρόπο ώστε το εκάστοτε περιεχόμενο του δοχείου C να ευρίσκεται συνεχώς εν αιωρήσει και το διαλελυμένο οξυγόνο να ανέρχεται τουλάχιστον σε 2 mg ανά λίτρο. Ο αφρισμός πρέπει να εμποδίζεται διά καταλλήλων μέσων. Παράγοντες παρεμποδίσεως του αφρισμού οι οποίοι δρουν ανασταλτικώς στην ενεργοποιημένη ιλύ ή περιέχουν MBAS, δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται. Η λειτουργία της καταθλιπτικής αντλίας E πρέπει να ρυθμίζεται ώστε η ενεργοποιημένη ιλύς να ανακυκλούται συνεχώς και κανονικώς εκ του δοχείου μεταγγίσεως D στο δοχείο αερισμού C. Ιλύς, η οποία συσσωρεύεται γύρω από την κορυφή του δοχείου αερισμού C, στη βάση του δοχείου μεταγγίσεως D ή στο κύκλωμα κυκλοφορίας πρέπει να επαναφέρεται στην κυκλοφορία τουλάχιστον μία φορά την ημέρα με τη βοήθεια ψήκτρας ή άλλου καταλλήλου μέσου. Εάν η ιλύς δεν μεταγγίζεται δύναται ν' αυξηθεί η πυκνότης της, δια διαλύματος τριχλωριούχου σιδήρου 5% προστιθεμένου κατά μικρά ποσά (2ml), της προσθήκης επαναλαμβανομένης εάν είναι απαραίτητο. Το υγρό το οποίο εκρέει εκ του δοχείου μεταγγίσεως D, συλλέγεται στο δοχείο F επί 24 ώρες και ακολούθως λαμβάνεται δείγμα του μετά από ομοιογενοποίηση του μίγματος. Το δοχείο F πρέπει να καθαρίζεται επιμελώς. 1.5. Έλεγχος μετρητού Η περιεκτικότης του συνθετικού λύματος σε MBAS (εις mg/λίτρο) προσδιορίζεται αμέσως προ της χρήσεως. Η περιεκτικότης εις MBAS (εις mg/λίτρο) του υγρού του συλλεγόμενου ανά 24ωρο στο δοχείο F, πρέπει να προσδιορίζεται διά της αυτής αναλυτικής μεθόδου, το ταχύτερο δυνατό μετά τη συλλογή. Η συγκέντρωση πρέπει να προσδιορίζεται με προσέγγιση 0,1 mg MBAS/λίτρο. Προς έλεγχο της αποτελεσματικότητος της μεθόδου, μετρείται τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα το COD (Χημικώς Απαιτούμενο Οξυγόνο) του συνθετικού λύματος του δοχείου A κατόπιν διηθήσεως καθώς και διηθήματος του υγρού το οποίο εκρέει και συλλέγεται στο δοχείο F. Η ελάττωση του COD εκφράζεται επί τοις εκατό. Η ελάττωση του COD πρέπει να σταθεροποιείται όταν επιτυγχάνεται κανονική περίπου ημερησία διάσπαση της MBAS ήτοι στο τέλος της αρχικής περιόδου, όπως φαίνεται στο Σχήμα 3. Η περιεκτικότης σε ξηρά ουσία της ενεργοποιημένης ιλύος του δοχείου αερισμού πρέπει να προσδιορίζεται δύο φορές την εβδομάδα (σε g/λίτρο). Εάν είναι μεγαλύτερη των 2,5 g/λίτρο, πρέπει να απομακρύνεται η περίσσεια της ενεργοποιημένης ιλύος. Η δοκιμασία πραγματοποιείται στη θερμοκρασία δωματίου, η οποία πρέπει να είναι σταθερή και να μη κατέρχεται ποτέ κάτω των 18oC ούτε να ανέρχεται άνω των 30oC. 1.6. Υπολογισμός της βιοδιασπασιμότητος Το ποσοστό διασπάσεως της MBAS πρέπει να υπολογίζεται καθημερινώς επί τη βάσει της περιεκτικότητος σε MBAS, σε mg/λίτρον, του συνθετικού λύματος και του αντιστοίχου εκρέοντος υγρού, το οποίο συλλέγεται στο δοχείο F. Οι λαμβανόμενες έτσι τιμές διασπάσεως πρέπει να παρίστανται γραφικώς όπως στο Σχήμα 3 (Σημείωση 1.7.2.). όπως στο Σχήμα 3 (Σημείωση 1.7.2). Η βιοδιασπασιμότης της MBAS υπολογίζεται ως ο αριθμητικός μέσος όρος των τιμών, που λαμβάνονται κατά τις 21 ημέρες, οι οποίες έπονται της αρχικής περιόδου λειτουργίας και κατά τη διάρκεια των οποίων η διάσπαση είναι κανονική και η λειτουργία της εγκαταστάσεως ομαλή. Σε περίπτωση, η διάρκεια της αρχικής περιόδου προσαρμογής δεν πρέπει να υπερβαίνει τις έξη εβδομάδες. 1.7. Σημειώσεις 1.7.1. Σε μερικές νομοθεσίες λαμβάνεται υπόψη η σε σάπωνα περιεκτικότης κατά τον προσδιορισμό της βιοδιασπασιμότητος. 1.7.2. Σε μερικές περιπτώσεις επιτρέπεται η ελάττωση της συχνότητος της δειγματοληψίας π.χ. μία δειγματοληψία ανά δύο ή τρεις ημέρες, πάντως για τον υπολογισμό του μέσου όρου πρέπει να χρησιμοποιούνται τουλάχιστον 14 αποτελέσματα ληφθέντα κατά τη διάρκεια των 21 ημερών, που αναφέρονται στην παράγραφο 1.6. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΠΡΟΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣ ΕΛΕΓΧΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ 2.1. Αλκοολικό εκχύλισμα Ο σκοπός της εκχυλίσεως είναι η απομάκρυνση των αδιαλύτων και ανοργάνων συστατικών του προϊόντος του εμπορίου, τα οποία σε μερικές περιπτώσεις δύνανται να διαταράξουν τη δοκιμασία διασπάσεως. Η ποσοτική απομάκρυνση των συστατικών αυτών ως και η ποσοτική εκχύλιση των δραστικών συστατικών δεν είναι αναγκαίες. Εν τούτοις, το 90% τουλάχιστον των δραστικών έναντι του κυανού του μεθυλενίου συστατικών του προς έλεγχο προϊόντος πρέπει να συγκεντρωθούν στο εκχύλισμα. Δύο είναι οι κατάλληλες μέθοδοι προς παραλαβή αλκοολικών εκχυλισμάτων, εκ των οποίων η μία χρησιμοποιεί αιθανόλη και η άλλη ισοπροπανόλη. Η με ισοπροπανόλη μέθοδος είναι ιδιαιτέρως κατάλληλη όταν πρόκειται για μεγάλες ποσότητες υλικού, ως απαιτείται για τη δοκιμασία επιβεβαιώσεως. 2.1.1. Εκχύλιση δι' αιθανόλης 2.1.1.1. Παρασκευή του δείγματος ι) Κόνεις Παρασκευάζεται αντιπροσωπευτικό δείγμα 250 g περίπου, είτε δια της μεθόδου των τεταρτιμορίων είτε συμφώνως προς την υπ' αρ. 607 Σύσταση του ISO (Διεθνούς Οργανισμού Τυποποιήσεως). Το δείγμα αυτό κοινοποιείται σε οικιακής χρήσεως μύλο περιστροφικού τύπου μέχρις ότου η προκύπτουσα κόνις δεν περιέχει σωματίδια μεγαλύτερα των 200 μικρών. Η κόνις αναμιγνύεται καλώς και μεταφέρεται σε κατάλληλο περιέκτη. ιι) Υγρά Ζυγίζονται, με ακρίβεια 0,1 g, 40g περίπου ομοιογενοποιηθείσης ουσίας και φέρονται σε σφαιρική φιάλη, με σφαιρικό πυθμένα, ως περιγράφεται κατωτέρω στο ιιι. Προστίθενται 50 ml αιθανόλης (2.1.1.2) (ιι) και το μίγμα εξατμίζεται μέχρι ξηρού σε ατμόλουτρο, σε σύγχρονη απομάκρυνση των πτητικών συστατικών υπό ελαττωμένη πίεση μέχρις ότου δύο διαδοχικές ζυγίσεις δεν διαφέρουν μεταξύ τους περισσότερο του 0,1 g. Οποιοσδήποτε ζυγός ακριβείας 0,01 g είναι δυνατό να χρησιμοποιηθεί. 2.1.1.2. Παρασκευή του αιθανολικού διαλύματος. ι) Αρχή: Εκχύλιση δι' αιθανόλης αρκετής ποσότητος εκ της ουσίας, προς προσδιορισμό της περιεκτικότητος σε σάπωνα ή άλλους ανιονικούς παράγοντες ως και προς βιολογική δοκιμή. ιι) Αντιδραστήριο: Αιθανόλη 95% ως 96% ιιι) Συσκευές και όργανα: Συνήθης εξοπλισμός εργαστηρίου και ειδικώτερον: - βραχύλαιμος σφαιρική φιάλη με σφαιρικό πυθμένα 1 λίτρου, με θηλυκό εσμύρισμα CN 29/32, κατακόρυφος ψυκτήρ ύψους 400 mm, με αρσενικό εσμύρισμα CN 29/32- - υάλινος ηθμός με πορώδη υάλινο πυθμένα διαμέτρου πόρων 10 12 μικρών- - ογκομετρική φιάλη 1 λίτρου. 2.1.1.3. Τρόπος εργασίας Ποσότης γνωστού βάρους E (ήτοι 40g+-1g) εκ της ουσίας (2.1.1.1ι)) φέρεται εντός της φιάλης του ενός λίτρου ή χρησιμοποιείται η φιάλη η οποία περιέχει το ξηρό υπόλειμμα της εκχυλίσεως, που ελήφθη ως περιγράφεται στο 2.1.1.1 ιι). Προστίθενται 500 ML αιθανόλης (2.1.1.2 ιι)), συνδέεται ο κατακόρυφος ψυκτήρ, το υγρό βράζεται επί 15 λεπτά. Η στιβάς του υγρού αποχύνεται ακολούθως και διηθείται εν θερμώ διά ηθμού μετά πορώδους υαλίνου πυθμένος, με ηλαττωμένη πίεση. Η εργασία αυτή επαναλαμβάνεται δύο φορές επί του υπολείμματος της φιάλης χρησιμοποιουμένων εκάστοτε 200 ml αιθανόλης. Συνενούνται τα αλκοολικά διηθήματα και φέρονται στην ογκομετρική φιάλη, αραιούνται μέχρι του ενός λίτρου δι αιθανόλης και αναμιγνύονται καλώς. 2.1.2. Εκχύλιση δι' ισοπροπανόλης Εκ της περιεκτικότητος MBAS του προϊόντος του εμπορίου, υπολογίζεται η ποσότης του τελευταίου η οποία απαιτείται ώστε η περιεκτικότητας του εκχυλίσματος σε MBAS να είναι περίπου 50 g. Η ποσότης αυτή είναι αρκετή για δύο δοκιμασίες επιβεβαιώσεως. 2.1.2.1. Συσκευές και όργανα Αναλόγως της κλίμακος του παρασκευάσματος Δοχεία: περιεκτικότητος 3 25 λίτρων, π.χ. μακρύλαιμος φιάλη ή εσμαλτωμένο (εμαγιέ) δοχείο. Αναδευτήρες: Ταχέως περιστρεφόμενος αναδευτήρ τύπου κανίστρου ή σφαίρας. Χωνία διηθήσεως Buchner: διαμέτρου μέχρι 30 cm. Φιάλαι κενού: χωρητικότητος μέχρι 20 λίτρων. Διαχωριστικαί χοάναι: χωρητικότητος μέχρι 20 λίτρων. Αποστακτικαί φιάλαι: χωρητικότητος μέχρι 10 λίτρων. Υποδοχείς: χωρητικότητος μέχρι 10 λίτρων. Κάψαι πορσελάνης: διαμέτρου περίπου 20 cm. Στήλαι δια την απόσταξη, ψηκτήρες, υδρόλουτρα. 2.1.2.2. Αντιδραστήρια Απεσταγμένο ή απιονισμένο ύδωρ. Ισοπροπανόλη καθαρά. Ανθρακικό κάλιο (K 2 CO 3), χημικώς καθαρό. Υδροξείδιο του καλίου (KOH), διάλυμα 10%. Θειώδες νάτριο (Na 2 SO 3) καθαρό, άνυδρο. 2.1.2.3. Τρόπος εργασίας ι) Προκατεργασία Στερεά προϊόντα αναμιγνύονται μετ' αποσταγμένου ύδατος (2.1.2.4 ι)) και αναδεύονται (10 λεπτά) μέχρι λήψεως λεπτορρεύστου πολτού ώστε να καταστραφούν όλα τα τυχόν συσσωρευματώματα. Ανά 100 g χρησιμοποιουμένου ύδατος προστίθενται 60 g ανθρακικού καλίου και η ανάδευση συνεχίζεται (10 λεπτά) μέχρι διαλύσεως. Υγρά ή ημίρρευστα προϊόντα του εμπορίου: κατ' ουσίαν κατεργάζονται όπως και τα στερεά. Το υγρό κλάσμα, το οποίο απομακρύνεται δι' εξατμίσεως σε υδρόλουτρο, προσδιοριζόμενο δια προδοκιμής επί 100 g περίπου ουσίας, θα θεωρηθεί ως περιεκτικότης σε ύδωρ, έστω και εάν παραμένουν ακόμη και πτητικοί οργανικοί διαλύτες. Η ποσότης του προστιθεμένου ανθρακικού καλίου εξαρτάται εκ της περιεκτικότητος σε ύδωρ, η οποία προσδιορίζεται όπως περιγράφεται προηγουμένως. Όξινα εναιωρήματα ή διαλύματα: εξουδετερούνται δια διαλύματος 10% υδροξειδίου του καλίου, προ της προσθήκης του ανθρακικού καλίου. Προϊόντα του εμπορίου περιέχοντα ενεργό χλώριο: ανάγονται δια προσθήκης θειώδους νατρίου στο υδατικό εναιώρημα ή διάλυμα, προ της εξουδετερώσεως. Περίσσεια θειώδους νατρίου δεν βλάπτει. ιι) Εκχύλιση Προστίθεται ισοπροπανόλη και το μίγμα αναδεύεται επί 30 λεπτά και διηθείται υπό κενό. Το επί του ηθμού παραμένον υπόλειμμα εκπλύνεται επανειλημμένως δια μικρών ποσοτήτων ισοπροπανόλης. Το διήθημα, το οποίο πρέπει σε όλες τις περιπτώσεις να διαχωρισθεί σε δύο στιβάδες μέσα στη φιάλη διηθήσεως υπό κενό, μεταφέρεται σε διαχωριστική χοάνη και η φιάλη εκπλύνεται δι' ισοπροπανόλης, η οποία μεταφέρεται επίσης στη χοάνη. Απομακρύνεται η υδατική στιβάς (η κάτω) και απορρίπτεται. Η στιβάς της ισοπροπανόλης διηθείται διά πτυχωτού ηθμού εντός της αποστακτικής φιάλης και η ισοπροπανόλη αποστάζεται όσο το δυνατό πληρέστερα (2.1.2.4. ιιι)). Μεταφέρεται ποσοτικώς το υπόλειμμα της αποστάξεως σε κάψα εκ πορσελάνης, δι' εκπλύσεως με ισοπροπανόλη, και το περιεχόμενο της κάψης συμπυκνούται επί υδρολούτρου, υπό συχνή ανάδευση. Η συμπύκνωση συνεχίζεται, μέχρις ότου δύο διαδοχικές ζυγίσεις σε διάστημα μιας ώρας διαφέρουν μεταξύ των ολιγώτερον των 10 g. Το υπόλειμμα διαλύεται σε ύδωρ επί του υδρολούτρου και προσδιορίζεται η περιεκτικότης σε MBAS του προκύπτοντος διαλύματος. Εφαρμόζεται ο ακόλουθος τύπος: x100=%MBAS απόδοση της εκχυλίσεως 2.1.2.4. Παρατηρήσεις Κατά την εκτέλεση της εκχυλίσεως, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα ακόλουθα: ι) Η ποικιλία των παρασκευασμάτων πλύσεως και καθαρισμού του εμπορίου είναι τόσο μεγάλη ώστε δεν είναι δυνατό να καθορισθούν οι ευνοϊκότερες σχετικές αναλογίες ύδατος και ισοπροπανόλης, οι οποίες πρέπει να χρησιμοποιηθούν κατά τον έλεγχο δοθέντος προϊόντος, δεδομένου ότι αυτές ποικίλλουν από περιπτώσεως σε περίπτωση. Εν τούτοις, η πείρα έδειξε ότι οι απαιτούμενες ποσότητες ευρίσκονται εντός των ακολούθων αναλογιών: : : Εν τούτοις, κατ' αρχήν, δεν υπάρχουν ανώτερα όρια για το ύδωρ και την ισοπροπανόλη. Όσο περισσότερο η ουσία τείνει να συσσωματωθεί στο εναιώρημα, τόσο περισσότερο ύδωρ απαιτείται. Πρέπει να προστίθεται ύδωρ, μέχρις ότου δεν παραμείνει ίζημα στον πυθμένα κατά την ανάδεση. Ο όγκος της χρησιμοποιουμένης ισοπροπανόλης, στην πράξη, δεν πρέπει να είναι μικρότερος του ανταποκρινομένου στην ακόλουθη σχέση: Προϊόν πλύσεως και καθαρισμού: ισοπροπανόλη = 1:1 Μεγαλύτερος όγκος ισοπροπανόλης απαιτείται όταν η σε MBAS περιεκτικότης του προϊόντος του εμπορίου είναι μεγαλυτέρα του 10% ή όταν κατά την ανάδευση γίνεται ταχύς διαχωρισμός της υδατικής φάσεως και της φάσεως της ισοπροπανόλης. ιι) Η υδατική φάση πρέπει να κορέννυται με ανθρακικό κάλιο, μικρά περίσσεια δεν βλάπτει. Εάν η συγκέντρωση του ανθρακικού καλίου είναι πολύ μικρή, τότε ή οι στιβάδες δεν θα διαχωρισθούν ή η στιβάς της ισοπραπονόλης θα περιέχει πολύ ύδωρ και τα δύο επιδρούν δυσμενώς στην καλή διεξαγωγή της εκχυλίσεως. ιιι) Η αποσταζόμενη ισοπροπανόλη περιέχει ύδωρ και πρέπει να κορεσθεί με ανθρακικό και να απορριφθεί η κάτω υδατική στιβάς, η οποία αποχωρίζεται. Η απομένουσα ισοπροπανόλη δύναται να χρησιμοποιηθεί για νέα εκχύλιση. Τα αποστάγματα, εν τούτοις, τα οποία λαμβάνονται κατά την κατεργασία υγρών προϊόντων του εμπορίου, πρέπει να απορρίπτονται, διότι είναι δυνατόν να περιέχουν και άλλους διαλύτες. 2.2. Αποχωρισμός σάπωνος εκ του εκχυλίσματος της ισοπροπανόλης Ο έλεγχος της ικανότητος προς βιοδιασπασιμότητα της MBAS ενός προϊόντος του εμπορίου είναι δυνατόν να δώσει λανθασμένα αποτελέσματα, έστω και εάν χρησιμοποιηθεί η μέθοδος εκχυλίσεως δι ισοπροπανόλης. Οι καμπύλες διασπάσεως ενός ευχερώς στην πραγματικότητα διασπαζομένου προϊόντος είναι δυνατόν να εμφανίζονται τότε όμοιες προς την αντίστοιχη καμπύλη ενός ατελώς διασπαζομένου (TBS). Στην περίπτωση αυτή, προ του ελέγχου της βιοδιασπασιμότητος της MBAS, είναι απαραίτητο να αποχωρισθεί από το αλκοολικό εκχύλισμα ο σάπων, ο οποίος δύναται να αλλοιώσει τα αποτελέσματα. Η προδιαγραφή αυτή έχει σχεδιασθεί προς εξασφάλιση της απομακρύνσεως αρκετά μεγάλων ποσοτήτων σάπωνος εκ του εκχυλίσματος της ισοπροπανόλης. Το λαμβανόμενο εκχύλισμα χρησιμοποιείται μόνον για έλεγχο της ικονότητος προς βιοδιασπασιμότητα της MBAS και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για άλλους αναλυτικούς προσδιορισμούς ή διαχωρισμούς. 2.2.1. Αρχή του διαχωρισμού του σάπωνος Επαρκής ποσότης ισοπροπανόλης εκχυλίσματος ώστε να δώσει τουλάχιστον 25 g MBAS διαλύεται σε μεθανόλη. Το διάλυμα οξινίζεται δι' υδροχλωρικού οξέος προς απελευθέρωση των λιπαρών οξέων του σάπωνος. Μετά προσθήκη ύδατος σε αναλογία 80:20 μεθανόλη/ύδωρ, τα λιπαρά οξέα εκχυλίζονται δι' εξανίου και το εκχύλισμα απορρίπτεται. Η φάση μεθανόλης-ύδατος καθίσταται αλκαλική εκ νέου και εξατμίζεται μέχρι ξηρού. Το ξηρό υπόλειμμα χρησιμοποιείται απ' ευθείας για τον έλεγχο της διασπάσεως αφού προσδιορισθεί η περιεκτικότης του σε MBAS. 2.2.2. Τρόπος εργασίας Εντός φιάλης Erlenmeyer των 2 λίτρων διαλύεται με ελαφρά θέρμανση σε 100 ml περίπου μεθανόλης ποσότης ισοπροπανολικού εκχυλίσματος, περιέχουσα τουλάχιστον 30 g MBAS. Μετά προσθήκη συνολικώς 800 ml μεθανόλης, προστίθενται 5 έως 10 σταγόνες διαλύματος κυανού της βρωμοφαινόλης (0,04%) και το μίγμα ογκομετρείται μέχρι pH 3 (κίτρινος χρωματισμός) διά 2N υδροχλωρικού οξέος. Λαμβανομένου υπόψη του όγκου του προστεθέντος υδροχλωρικού οξέος αραιούται το όλον μέχρις ενός λίτρου δι απεσταγμένου ύδατος (διάλυμα κυανού της βρωμοφαινόλης: 0,4 g κυανού της βρωμοφαινόλης διαλύονται σε 200 ml αιθανόλης 96% και το διάλυμα αραιούται μέχρι ενός λίτρου δι' απεσταγμένου ύδατος). Προς εκχύλιση των λιπαρών οξέων, το διάλυμα αναταράσσεται μία φορά με 300 ml και δύο φορές με 200 ml κανονικού εξανίου, εντός διαχωριστικής χοάνης καταλλήλων διαστάσεων. Αν είναι αναγκαίο, η εκχύλιση δύναται να γίνει σε περισσότερες μικρές διαχωριστικές χοάνες. Εάν εμφανισθούν θολές ενδιάμεσες στιβάδες, αυτές προστίθενται στην κάτω φάση κατα τις δύο πρώτες εκχυλίσεις και στην άνω κατά την τελευταία εκχύλιση. Αν ο μέσος όγκος του διαλύματος δεν είναι επαρκής για τη διάλυση και την εκχύλιση, σε περίπτωση πολύς μεγάλης περιεκτικότητος σε σάπωνα, δύναται να χρησιμοποιηθούν αντίστοιχες πολλαπλάσιες ποσότητες. Συλλέγονται τα κλάσματα του κανονικού εξανίου και πλύνονται διά 200 ml μίγματος μεθανόλης-ύδατος (80:20). Οι εντός της στιβάδος του κανονικού εξανίου ευρισκόμενες θολές ενδιάμεσες στιβάδες απορρίπτονται. Συλλέγονται τα υδατομεθανολικά κλάσματα και φέρονται με προσθήκη 1N υδροξειδίου του νατρίου, σε pH 9, παρουσία φαινολοφθαλεΐνης. Το διάλυμα συμπυκνούται σε υδρόλουτρο μέχρις εξατμίσεως της μεθανόλης και το υπόλειμμα αναδιαλύεται σε ύδωρ επί του υδρολούτρου. Προσδιορίζεται, ακολούθως, η σε MBAS περιεκτικότης του διαλύματος αυτού διά της προηγουμένως περιγραφείσης μεθόδου. Σχήμα 1 Σχήμα 2 Σχήμα 3
Τίτλος Κωδικός Ημερομηνία
Τίτλος Κωδικός Ημερομηνία